Παραθέτουμε τον χαιρετισμό του Καθηγητή και συνεργάτη της «Τοπικής Φωνής» Μιχάλη Λουκά στο επιτυχημένο συνέδριο για τον Οδυσσέα Ανδρούτσου που πραγματοποίησε η Εταιρεία Βυζαντινών Μελετών Ν. Πρεβέζης το Σάββατο 27 Σεπτεμβρίου.

Στον χαιρετισμό του ο κ. Λουκάς ανέφερε τα εξής:

Θα ήθελα να συγχαρώ την Εταιρεία Βυζαντινών Μελετών Νομού Πρεβέζης και τον Πρόεδρό της κ, Ευάγγελο Κατσίμπρα για τη διοργάνωση του πανελληνίως πρώτου Επιστημονικού Συνεδρίου «ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ, η Ζωή, η Δράση και η Δολοφονία του», για τον μεγάλο Πρεβεζάνο Ήρωα. Ως Πρεβεζάνος ευχαριστώ τους εκλεκτούς ομιλητές και την Πρόεδρο του Συνεδρίου κ. Μαρία Νεγρεπόντη – Δελιβάνη, π. Καθηγήτρια και Πρύτανη του Παν/μίου Μακεδονίας, για τη συμμετοχή τους.

Καίτοι μη ειδικός αισθάνομαι την ανάγκη να πω λίγα λόγια για τον Ήρωα. Ο Οδ. Ανδρούτσος γεννήθηκε στην Πρέβεζα το 1788 ή 1789. Υπήρξε ένας από τους επιφανέστερους στρατιωτικούς ηγέτες του 1821. Ο ιστορικός Γ. Κορδάτος έγραψε: «Τρεις στρατιωτικές μορφές έβγαλε το ’21. Τον Κολοκοτρώνη, τον Ανδρούτσο και τον Καραïσκάκη». Ένα από τα μεγαλύτερα κατορθώματά του ήταν όταν στις 8/5/1821 με 120 εθελοντές αντιμετώπισε στο Χάνι της Γραβιάς, με τους πλίνθινους τοίχους, 8.000 τουρκαλβανούς του Ομέρ Βρυώνη που κατευθύνονταν προς την Πελοπόννησο. Η γενναιότητά του και των συντρόφων του ανάγκασε τον Ομέρ Βρυώνη να αποσυρθεί στη Λαμία με μεγάλες απώλειες. Η σημασία της μάχης αυτής για την πορεία της Επαναστάσεως θεωρήθηκε εφάμιλλη εκείνης της μάχης των Θερμοπυλών με τον Λεωνίδα.

Κι όμως τον μεγάλο αυτόν Ήρωα, που έπρεπε να είναι το καύχημα, η τιμή και το καμάρι των Πρεβεζάνων, τον ξεσπιτώσαμε από την πόλη μας. Ας σημειωθεί ότι  ο Πρεβεζάνος ιστορικός- καθηγητής  Ηλίας  Βασιλάς έγραψε το 1956 στην εφημερίδα “Ηπειρωτική Εστία” ότι «Σώζεται το σπίτι στο οποίο εγεννήθη ο Οδ. Ανδρούτσος στο οποίο εντοιχίσαμε πλάκα με την επιγραφήν “Εδώ είναι το σπίτι του καπετάν Ανδρούτσου (1786 – 1798)”.  Στις 24/3/1978  ο Πρεβεζάνος Στρατηγός Θρασύβουλος Τσακαλώτος με επιστολή του υποδείκνυε στον δήμαρχο το σπίτι του Ανδρούτσου να γίνει «Μουσείον των Πεσόντων του νομού μας», αναφέροντας λεπτομερώς τι θα περιλαμβάνει.  «Εκεί θα περνούν τα παιδιά της Πρέβεζας κατά τας εθνικάς εορτάς και οι στρατιώτες για το επιβαλλόμενον προσκύνημα. Ζάλογγο και Ανδρούτσο δεν έχουν όλοι οι νομοί», έγραψε. Σε άλλη επιστολή του στις 2/4/78 έγραψε ότι «εκεί θα τοποθετηθούν ατομικές πλάκες των πεσόντων με τις φωτογραφίες τους», ενώ σε επιστολή του στις 25/2/81 ανέφερε ότι «οι σχετικές δαπάνες θα καλυφθούν δια μεραρχικού εράνου». Απευθυνόταν όμως σε ώτα μη ακουόντων.  Ο δήμαρχος δέησε τελικά να απαντήσει , αναφέροντας ότι «λόγω των πολλαπλών του απασχολήσεων αδυνατεί να ασχοληθεί με το θέμα»!

 Έρχεται εν συνεχεία  η 18η  Εφορία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Άρτας – Πρέβεζας, η οποία αντί  να προτείνει τη διατήρηση της οικίας τού Οδ. Ανδρούτσου, λόγω της μεγάλης  ιστορικής της σημασίας και της διατήρησης  άσβεστης της μνήμης του μεγάλου εθνικού μας ήρωα στις επόμενες γενιές, ενέκρινε την κατεδάφισή της με το ακόλουθο γελοίο σκεπτικό. « … Από το σπίτι αυτό, που προφανώς υπήρξε ένα λιτό και ταπεινό κτίσμα, σήμερα ουδέν αυθεντικό τυπολογικό ή μορφολογικό χαρακτηριστικό διασώζεται, λόγων των αλλεπάλληλων επισκευών, μετασκευών και επιχρίσεων,  γι’ αυτό και θα ήταν άσκοπη η κήρυξη και η διατήρηση αυτής της οικοδομής». Προφανώς η εν λόγω Εφορία αγνοεί ότι η αρχιτεκτονική δεν είναι μια στείρα τέχνη ή έμπνευση, αλλά έκφραση και αποτύπωση της εκάστοτε κοινωνίας. Ταπεινά και λιτά ζούσαν οι άνθρωποι την εποχή εκείνη, ταπεινό και λιτό ήταν και το σπίτι του μεγάλου Ήρωα. Τελικά, το ανοσιούργημα  της κατεδάφισης της οικίας το 2010 οφείλεται στην αδιαφορία της δημοτικής αρχής, καίτοι υπήρξαν έντονες αντιδράσεις  από τους κατοίκους της πόλεώς μας.

Το 1824 Πρόεδρος του πανίσχυρου 5μελούς  Εκτελεστικού (πρωθυπουργός) ήταν ο Γ. Κουντουριώτης και στο Εκτελεστικό συμμετείχε ο Συρρακιώτης Ι. Κωλέττης. Ήταν μια ταραγμένη πολιτικά περίοδος που χαρακτηρίζεται από τον πρώτο ελληνικό εμφύλιο. Κυβερνητικοί εναντίον του Θ. Κολοκοτρώνη, τον οποίο υποστήριζε ο Ανδρούτσος. Το πρώτο δάνειο από την Αγγλία αντί να διοχετευθεί στις ανάγκες του αγώνα σπαταλήθηκε για την ενίσχυση της κυβέρνησης και τη χρηματοδότηση στρατιωτικών επιχειρήσεων που εξυπηρετούσαν τα δικά της συμφέροντα, ενώ χορηγούσε στρατιωτικούς τίτλους για την ενίσχυση της επιρροής της. Μεταξύ των άλλων κατέστησε όργανό της τον π. ψυχογιό και πρωτοπαλλήκαρο του Ανδρούτσου Γ. Γκούρα, ειδικά μετά τον γάμο του με την κόρη του προύχοντα Αναγνώστη Λιδωρίκη.

Ο Ανδρούτσος μη αντιλαμβανόμενος τις προθέσεις του Γκούρα συνελήφθη χωρίς να προβάλλει αντίσταση και φυλακίσθηκε αλυσοδεμένος στον βενετσιάνικο πύργο των Προπυλαίων της Ακροπόλεως. Εκεί τη νύχτα 4 προς 5 Ιουνίου 1825 δολοφονήθηκε ο μεγάλος Ήρωας από τον Γκούρα και τους ανθρώπους του. Εκτελούσε εντολές ή έδρασε αυτοβούλως ο Γκούρας; Ο Γκούρας είχε λόγους να δολοφονήσει τον Ανδρούτσο, γιατί έτσι εξυπηρετούσε τα συμφέροντά του. Πρόσφατα επικοινώνησα με έναν γνωστό μου ιστορικό, Καθηγητή του ΕΚΠΑ και εξέθεσα τις απόψεις μου. Μου απάντησε ότι ενώ ο Ανδρούτσος δεν ήταν ο όποιος και όποιος, δεν σε εξέπληξε  η  σιωπή της κυβέρνησης για τη δολοφονία του; Θα έπρεπε να πει κάτι έστω  για το θεαθήναι. Δεν το έπραξε. Σου υπενθυμίζω  ότι ο Μακρυγιάννης στα απομνημονεύματά του αναφέρει  ότι ο Γκούρας του είπε:  «Η Διοίκηση θέλει να με κάμη χιλίαρχον και αρχηγόν της Λιβαδιάς  στο ποδάρι του Δυσσέα, φτάνει να σκοτώσω τον Δυσσέα».  Αναφέρει, επίσης, ο Μακρυγιάννης  ότι «ο Κωλέττης  ήταν ο ηθικός αυτουργός της δολοφονίας». Ο Μακρυγιάννης ήταν καλά ενημερωμένος, γιατί είχε προσχωρήσει στο κυβερνητικό  κατεστημένο, μου είπε. Αναμένω λοιπόν στο Συνέδριο να ακούσουμε και να μάθουμε περισσότερα για το στυγερό αυτό έγκλημα που ντρόπιασε τη χώρα μας.

Μιχάλης Λουκάς, Ομότιμος Καθηγητής, π. Πρύτανης Γ.Π.Α.