Ο άνθρωπος είναι αδιαμφισβήτητα όν, που βίωνε και βιώνει σε όλη του την ζωή, επιτυχίες και αποτυχίες, ευχάριστες και δυσάρεστες στιγμές. Άλλοτε τις εξέφραζε και άλλοτε όχι και αυτό ανάλογα με τον εσωτερικό κόσμο του καθενός. Η ζωή μας είναι σαν ένα καράβι μέσα σε έναν ωκεανό που κάποιες φορές είναι ήρεμος και ''στοργικός'' και κάποιες άλλες άγριος και επικίνδυνος. Πως όμως ο άνθρωπος εξέφρασε την χαρά και την λύπη; Η απάντηση είναι με το τραγούδι. Η χαρά και η λύπη βγήκαν από τον εσωτερικό κόσμο των ανθρώπων και έγινε τραγούδι. Τραγούδι που άγγιξε όλες τις γενιές και συνεχίζει να τις αγγίζει. Η μουσική θεραπεύει τις πληγές της ψυχής. Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην ακούει μουσική , ότι είδους κι αν είναι αυτή. Ακόμη και στην εκκλησία υμνούμε τον Θεό με μουσική. Η βυζαντινή μουσική ''χρωματίζει'' τις ευχές μας και κάνει τον πιστό να ευφρανθεί, κάνει την ψυχή του να πετάξει μακρυά, σε έναν κόσμο μη υλικό.
Από την άλλη πλευρά, ο απλός, καθημερινός άνθρωπος δημιούργησε μια άλλη μορφή μουσικής το Δημοτικό τραγούδι. Δήμος στα αρχαία ελληνικά σημαίνει λαός, άρα το δημοτικό τραγούδι είναι κάτι που δεν δημιουργήθηκε από έναν άνθρωπο αλλά από πολλούς.
Τα δημοτικά τραγούδια αναφέρονται σε αληθινά αλλά και φανταστικά γεγονότα, στον θάνατο , στον έρωτα, στην φτώχεια, στην ξενιτιά,( ιδίως στην Ήπειρο) , σε πολεμικές επιτυχίες, σε ήρωες κτλ. Έχουν πριεχόμενο ιστορικό, ηθικό, διδακτικό, εγκωμιαστικό και δραματικό.
Συγκεκριμένα, στην Ήπειρο υπάρχουν αναρίθμητα δημοτικά τραγούδια, όπως οι παραλογές που καταλήγουν σε θλιβερό γεγονός. Τέτοια είναι '' ο Γιάννος και η Μαριγώ '', του γεφυριού της Άρτας '' κτλ. Επίσης, τα πολυφωνικά μοιρολόγια συνήθως τα τραγουδούσαν πέντε άνθρωποι, γι΄ αυτό και ονομάζεται '' Η Ήπειρος της πεντατονίας '' δηλαδή πέντε τόνους, πέντε φωνές. Ωστόσο, υπάρχουν μοιρολόγια του γάμου, του θανάτου και της ξενιτιάς.
Το μοιρολόι είναι ολόκληρη τέχνη που το λένε οι πονεμένες ψυχές. Έρχεται από τα αρχαία χρόνια που δυστυχώς σήμερα υποτιμάται και αρχίζει σιγά - σιγά να εγκαταλείπεται.
Παράλληλα, στην Ήπειρο κυριαρχούσε ήδη από τα αρχαία χρόνια ο αυλός παραλλαγή του οποίου ήταν η φλογέρα και αντικαταστάθηκε κατά τον 19ο αιώνα από το κλαρίνο (γερμανικής προέλευσης). Από τότε και έπειτα, στην δημοτική μας μουσική κυριαρχούν το κλαρίνο, το ντέφι, το βιολί και το λαούτο. Τα πανηγύρια άρχιζαν και τελείωναν με μοιρολόι, για εκείνους που δεν ήταν παρόντες. Πρώτοι στον χορό έμπαιναν οι μεγαλύτεροι σε ηλικία και χόρευαν το τραγούδι της αρέσκειας τους, κάτι που δυστυχώς σήμερα δεν τηρείται.
Τα πανηγύρια σήμερα, γίνονται περισσότερο για το κέρδος και λιγότερο για την αντάμωση και διασκέδαση των ανθρώπων. Πιο συγκεκριμένα, το ντέφι αντικαταστάθηκε από τα ντράμς, το βιολί από το αρμόνιο και το λαούτο από την ηλεκτρονική κιθάρα. Και σαν να μην έφθανε αυτό, τοποθετήθηκαν πολύχρωμα φωτάκια και προβολείς, μηχανισμός παραγωγής τεχνητού καπνού, ανθοπώλιδες να ρίχνουν λουλούδια στους χορευτές και το χειρότερο, τραγουδιστές να τραγουδάνε, επιτρέψτε μου, ''σκυλάδικα'', μετατρέποντας τα πανηγύρια σε ντισκοτέκ και όλα αυτά μόνο και μόνο για το χρήμα. Παρατηρείται επίσης, το φαινόμενο τα παραδοσιακά τραγούδια να έχουν διαχρονική ισχύ και αξία, ενώ τα σύγχρονα τραγούδια να προκαλούν έναν πρόσκαιρο θαυμασμό και τελικά να εγκαταλείπονται. Ωστόσο, αναρωτιέμαι, ποιός άραγε είναι ο ρόλος του Υπουργείου Πολιτισμού;
Η κατάσταση αυτή είναι άνευ προηγουμένου και ως νέος Ηπειρώτης ακούσας και αγαπήσας την υπέρλαμπρη δημοτική μας μουσική και χορεύοντας ωραίους και επιβλητικούς χορούς, απευθύνω μομφή προς όλους εκείνους που καταστρέφουν ποικιλοτρόπως την πολιτισμική κληρονομιά των προγόνων μας και ζητώ μέσα από το άρθρο μου αυτό, απ' 'όλους τους πολιτιστικούς συλλόγους να μην επιτρέπουν τέτοιου είδους εξευτελισμού της παραδοσιακής μας δημοτικής μουσικής, η οποία αγγίζει και ανακουφίζει κάθε πονεμένο άνθρωπο και υπενθυμίζει την ταυτότητα μας και κάθε ηθική αξία που έχουμε από καιρό ξεχάσει. Η μετατροπή των παραδοσιακών μας πανηγυριών σε ντισκοτέκ αποτελεί μέγα έγκλημα που θρυμματίζει και διαχωρίζει το παρελθόν από το παρόν.
Οφείλουμε να σεβόμαστε το παρελθόν και τις παραδόσεις, τα ήθη και έθιμα μας, καθώς και την δημοτική μας μουσική και να μην την απαγχονίζουμε στον βωμό του κέρδους, αλλά να την μεταδίδουμε άσπιλη και αμόλυντη στις επόμενες γενιές, όπως ακριβώς την κληρονομήσαμε από τους προγόνους μας. Πρέπει να κατανοήσουν τόσο οι καταστηματάρχες, όσο και οι εκπρόσωποι θεσμών και σωματείων, πως τα πανηγύρια δεν γίνονται μόνο για την απόκτηση χρημάτων, αλλά και για την ανάδειξη του παρελθόντος, του τόπου και την ψυχαγωγία των ανθρώπων.

Ο Χρήστος Κώστας είναι φοιτητής της φιλοσοφικής σχολής, του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας Ιωαννίνων