Α. Αξιολόγηση εκπαιδευτικών
Αν υπάρχει ένας κλάδος ο οποίος έχει κριθεί με αμετροέπεια και μάλιστα από άτομα τα οποία δεν έχουν καμία σχέση με την Εκπαίδευση, αυτός είναι ο κλάδος των εκπαιδευτικών μας. Ένας κλάδος με δημοσίους λειτουργούς αξιοκρατικά διορισθέντες και πολλαπλά και ιδιαίτερα αυστηρά αξιολογηθέντες, μέχρι να εισέλθουν στην Τάξη και να μεταδώσουν, με περίσσευμα ψυχικών και σωματικών αντοχών, τις γνώσεις στα παιδιά μας. Παιδαγωγοί που καλούνται, χωρίς καμία ουσιαστική βοήθεια, να παλέψουν με τον ίδιο τους τον εαυτό, να αφήσουν έξω από την αίθουσα τα δικά τους προσωπικά και οικογενειακά προβλήματα, να διανύουν καθημερινά μεγάλες αποστάσεις, να αποχωριστούν τις οικογένειές τους, για να ανταποκριθούν στον παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό τους ρόλο.
Ήδη από την Γ Λυκείου και την επιτυχία τους στις αδιάβλητες πανελλαδικές εξετάσεις, οι εκπαιδευτικοί μας αξιολογήθηκαν σε πρώτη φάση και κρίθηκαν άξιοι εισαγωγής στην Γβάθμια Εκπαίδευση. Η αποφοίτησή τους και το πτυχίο τους είναι η δεύτερη και ουσιαστικότερη αξιολόγηση, με την οποία και τους προσφέρεται το εισιτήριο για τον διορισμό τους στο δημόσιο.
Για τους παλιότερους ίσχυε η επετηρίδα, οπότε και σταματούσε τυπικά εδώ η αξιολόγησή τους, συνεχιζόταν ωστόσο μέσα στην Τάξη, έναν δύσκολο στίβο μετάδοσης γνώσης και άσκησης του ακόμη δυσκολότερου παιδαγωγικού ρόλου, με πολλές και απαιτητικές αξιώσεις από γονείς, μαθητές και στελέχη της Εκπαίδευσης, τις οποίες υποχρεώθηκαν, με μοναδικό τους κίνητρο την αγάπη για τα παιδιά και τον σεβασμό προς τη συνειδησιακή τους τάξη και το λειτούργημά τους, να αντιμετωπίσουν.
Για τους νεότερους η αξιολόγηση συνεχιζόταν και σε τρίτη φάση με την υποχρεωτική συμμετοχή στις εξετάσεις του ΑΣΕΠ, μέσω του οποίου τους δινόταν αξιοκρατικά και η δυνατότητα διορισμού τους.
Επομένως, όταν το Υπουργείο Παιδείας και οι εκάστοτε κυβερνήσεις αναφέρονται κατά κόρον στην ανάγκη αξιολόγησης των εκπαιδευτικών, αυτό σημαίνει ότι για κάποιο λόγο τους κρίνουν ελλιπείς στα καθήκοντά τους και άρα και αξιολογητέους. Θα παραβλέψω την προσβλητική αυτή θέση προς όλους τους εκπαιδευτικούς και το δύσκολο έργο τους μέσα στις Τάξεις και θα επισημάνω ότι αυτό λογικά αποτελεί και έμμεση παραδοχή της Πολιτείας και των συμφωνούντων με αυτή τη θέση ότι τα ΑΕΙ και ΤΕΙ μας αδυνατούν να παραδώσουν στην Εκπαίδευση, αν όχι άριστους, τουλάχιστον επαρκείς στα καθήκοντά τους λειτουργούς της εκπαίδευσης.
Κατά συνέπεια οι εκάστοτε κυβερνώντες θα όφειλαν να αναζητήσουν τα αίτια της κατά τη γνώμη τους μη επιστημονικής επάρκειας των εκπαιδευτικών όχι στους ίδιους τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι εισήχθησαν αξιοκρατικά στην Γβάθμια Εκπαίδευση, αλλά στα Ανώτατα και Ανώτερα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα από τα οποία απεφοίτησαν. Και αντί να ομιλούν για αξιολόγηση και να αναζητούν ευθύνες στους ίδιους τους εκπαιδευτικούς, θα όφειλαν να προχωρήσουν σε αναβάθμιση των ΑΕΙ και ΤΕΙ, προκειμένου οι φοιτούντες σε αυτά να λαμβάνουν τα απαραίτητα εφόδια, να προετοιμάζονται επαρκώς για το λειτούργημά τους και ως απόφοιτοι να παραδίδονται έτοιμοι να εισέλθουν στις σχολικές Τάξεις και να γνωρίζουν τουλάχιστον τα μαθήματα τα οποία καλούνται να διδάξουν και τις δυσκολίες πρακτικής φύσεως που θα έχουν να αντιμετωπίσουν…
Οφείλω να τονίσω ότι σε όσα σχολεία υπηρέτησα δεν συνάντησα συναδέλφους ανεπαρκείς στα καθήκοντά τους. Ελάχιστοι ήταν εκείνοι οι οποίοι αντιμετώπιζαν δυσκολία στην εκτέλεση των καθηκόντων τους, λόγω ψυχολογικών προβλημάτων ή πολύ σοβαρών προβλημάτων υγείας. Οι εκπαιδευτικοί μας στο σύνολό τους είναι άξιοι για τον ρόλο τον οποίο έχουν κληθεί να υπηρετήσουν και ήδη επαρκώς αξιολογημένοι.
Αυτό που οφείλει η Πολιτεία και ο επόμενος Υπουργός Παιδείας να πράξουν, επειδή η τεχνολογία προχωρά και οι κοινωνικές συνθήκες μεταβάλλονται (πολυπολιτισμικά σχολεία λχ) είναι να δοθούν στους εκπαιδευτικούς κίνητρα, οικονομικά, επαγγελματικά και ηθικά, προκειμένου να έχουν τη δυνατότητα και την ευκαιρία προαιρετικά να αυτοβελτιωθούν επιστημονικά και παιδαγωγικά και, εάν το επιθυμούν, να αναδειχθούν αξιοκρατικά σε άξια στελέχη της Εκπαίδευσης. Αυτονόητο δε ότι δεν θα λειτουργήσει σε καμία περίπτωση το Υπουργείο τιμωρητικά σε όσους για οποιονδήποτε λόγο αδυνατούν ή δεν επιθυμούν (νέες μητέρες, μεγάλοι σε ηλικία κλπ) να ανταποκριθούν θετικά στην αυτοβελτίωσή τους, για τον απλούστατο λόγο ότι έχουν ήδη κριθεί επαρκείς στην άσκηση των καθηκόντων τους και έχουν δικαίωμα προσωρινά ή και μόνιμα να μην επιθυμούν την περαιτέρω βελτίωσή τους.
Β. Δημόσιες Υπηρεσίες
Ένα μεγάλο πρόβλημα για το ποίο γίνονται συζητήσεις επί συζητήσεων είναι η προβληματική λειτουργία των δημοσίων υπηρεσιών και η ανάγκη εξυγίανσής τους. Είναι γεγονός ότι πολλοί από εμάς υπήρξαμε κατά καιρούς «θύματα» της αδυναμίας εξυπηρέτησης των πολιτών σε κάποια δημόσια υπηρεσία, όταν ακόμη πολλές εξ αυτών δεν έχουν καν ηλεκτρονικό αρχείο, πράγμα αδιανόητο σε χώρες της Ευρώπης. Επιπλέον και δυστυχώς ορισμένοι δημόσιοι υπάλληλοι αδυνατούν να ανταποκριθούν στα καθήκοντά τους, είτε διότι βρέθηκαν να κατέχουν θέσεις τις οποίες ουδέποτε επιθυμούσαν να κατέχουν, αλλά ωθήθηκαν από την ανάγκη επιβίωσης αυτών και των οικογένειών τους, είτε διότι διορίστηκαν με το γνωστό σε όλους ψηφοθηρικό ρουσφέτι, μέθοδος η οποία έστειλε επίσης σε θέσεις του δημοσίου άτομα χωρίς τα απαραίτητα προσόντα, στερώντας τις από καταλληλότερα πρόσωπα.
Επειδή όμως η ευθύνη δεν βαραίνει τον υπάλληλο που διορίστηκε με τον τρόπο αυτό, αλλά το ίδιο το κράτος και τους λειτουργούς του, δεν ωφελεί να αναζητάμε ευθύνες ή να απολύουμε υπαλλήλους, ερευνώντας το παρελθόν και τον τρόπο διορισμού του καθενός.
Αυτό που πρέπει να γίνει στο μέλλον είναι να διορίζονται αξιοκρατικά και με αδιάβλητες εξετάσεις όλοι οι υπάλληλοι στο δημόσιο. Σε όσους όμως ήδη έχουν διοριστεί καλό θα ήταν να παρέχονται κίνητρα, ώστε όσοι το επιθυμούν να αυτοβελτιωθούν και να καταστούν περισσότερο αποδοτικοί και αποτελεσματικοί στην άσκηση των καθηκόντων τους, με αντάλλαγμα αυξήσεις μισθών, προαγωγές και ηθική επιβράβευση. Το κράτος σε καμία περίπτωση δεν δικαιούται να λειτουργήσει τιμωρητικά απέναντι σε όσους δεν θα θελήσουν να συμμετάσχουν στην αναβάθμιση αυτή για τους δικούς του λόγους ο καθένας, αν και πιστεύω ότι δεν θα υπάρξει υπάλληλος ο οποίος θα απόσχει από μία διαδικασία που θα του αποδώσει οικονομικά, ηθικά και επαγγελματικά οφέλη και θα επιλέξει να παραμείνει επαγγελματικά και μισθολογικά στάσιμος.
Άρα αντί του όρου «αξιολόγηση» καλό θα ήταν να μιλάμε για προαιρετική αυτοβελτίωση και αναβάθμιση των δημοσίων υπηρεσιών και της Παιδείας μας με υπαλλήλους και εκπαιδευτικούς ευτυχείς και αποδοτικούς στην Παιδεία και στις δημόσιες υπηρεσίες της χώρας μας. Διότι πιστεύω ότι ένας υπάλληλος που θα επιλέξει ο ίδιος να αυτοβελτιωθεί με αντάλλαγμα την προαγωγή του, την αύξηση του μισθού του και την ηθική ικανοποίηση και επιβράβευση, σίγουρα είναι πιο αποτελεσματικός από εκείνον τον οποίο υποχρεώνουν να το πράξει με τον φόβο της απόλυσης.
Ας το λάβουν υπόψη τους ο επόμενος Πρωθυπουργός και Υπουργός Παιδείας, διότι εύκολο είναι να αναζητάμε ευθύνες εκεί που δεν υπάρχουν, δύσκολο όμως να επιλύουμε χρόνια προβλήματα που κρατούν τη χώρα μας πίσω…