Ο ευκάλυπτος είναι από τα πλέον αναγνωρίσιμα δέντρα. Μεγαλοπρεπής εμφάνιση, κομψή παρουσία, με πολλαπλές εφαρμογές στην κηπουρική, την ιατρική, τη βιομηχανία και την αρωματοθεραπεία. Η προσαρμοστικότητά του, η ταχεία του ανάπτυξη, η διασπορά των φύλλων του και το ήσυχο κι ελαφρύ φύσημά τους, τον καθιστούν την πιο δημοφιλή επιλογή σε έργα εξωραïσμού μιας περιοχής, αλλά και σε εσωτερικούς χώρους. Δεν είναι τυχαίο ότι εισήχθη σε όλες τις ηπείρους αφού ευδοκιμεί σε εδάφη από όξινα έως αλκαλικά με pH 5,5 – 7,5, αλλά και σε υποβαθμισμένα εδάφη αμμώδη και αλατούχα. Με άλλα λόγια ευδοκιμεί σε όλους τους τύπους εδαφών και έχει μεγάλη αντοχή στις διακυμάνσεις της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος. Έχει χρησιμοποιηθεί και για την αποξήρανση υγροτόπων, πρόληψη πλημυρών και δημιουργία ανεμοφρακτών. Ο ευκάλυπτος ζει μέχρι 200 έτη, αν και ορισμένες καλλιεργούμενες ποικιλίες του ζουν μέχρι 400 έτη. Στη χώρα μας η βασική καλλιεργούμενη ποικιλία είναι ο «Ευκάλυπτος ο σφαιρικός».

 Τα ύψος του υπερβαίνει μερικές φορές τα 60 μέτρα. Όμως με το κατάλληλο και σωστό κλάδεμα (όχι καρατόμηση του δέντρου) μπορεί να διατηρηθεί στα 20 – 30 μέτρα, ώστε το δέντρο να είναι και πιο συμπαγές. Τα φύλλα του είναι πολυετή με εξελισσόμενο σχήμα. Οβάλ και γκριζωπά τα νεαρά, ενώ τα ενήλικα επιμηκύνονται και αποκτούν μπλέ, πράσινες, ακόμη και ασημένιες αποχρώσεις. Αποπνέουν ένα φρέσκο άρωμα βαλσάμου, λόγω της υψηλής τους περιεκτικότητας σε αιθέρια έλαια, τα οποία χρησιμοποιούνται για την ανακούφιση αναπνευστικών παθήσεων, όπως η ρινική συμφόρηση, ο βήχας και τα κρυολογήματα. Τα αιθέρια έλαιά του είναι εντομοαπωθητικά (κουνούπια) και έχουν αντισηπτικές, αντισυμφορητικές, αντιφλεγμονώδεις και αποχρεμπτικές ιδιότητες, γι’ αυτό έχουν ευρεία παρουσία σε σιρόπια, χάπια, αλοιφές, ατμοποιητές και αρωματοθεραπεία. Έτσι η παρουσία ευκαλύπτων στο περιβάλλον, ακόμη και αποξηραμμένων φύλλων του στο σπίτι, συμβάλλουν στον καθαρισμό του περιβάλλοντος, στη βελτίωση της υγείας και της ενεργειακής προστασίας του χώρου. Γι’ αυτό οι επισκέπτες της Κυανής Ακτής αισθάνονται ψυχική ευεξία, ηρεμία και χαλαρότητα.

  Πέραν όλων όσων ανέφερα, θα επισημάνω ότι οι ευκάλυπτοι της Κυανής Ακτής είχαν στοχοποιηθεί και παλαιότερα από το  δήμο Πρεβέζης. Και ας βρίσκεται η Κυανή Ακτή εντός του αστικού ιστού της πόλεως της Πρεβέζης και ας συνδέονται άρρηκτα οι ευκάλυπτοι με την ιστορία της πόλεως και το συναίσθημα τριών γενεών Πρεβεζάνων. Με τις σχολικές μας εκδρομές και τα καλοκαιρινά μπάνια ολόκληρων οικογενειών που αποζητούσαν τον ίσκιο τους και το ελαφρύ και δροσερό θρόισμα των φύλλων τους. Όλοι χωρούσαμε στις απλόχωρες  αγκαλιές τους. Κι’ όμως χωρίς ντροπή προτείνεται ο αφανισμός τους σε διάστημα δεκαετίας!  Μόνο άσχετοι που δεν συνδέονται με την πόλη και την ιστορία της θα τολμούσαν να προτείνουν αυτό το ανοσιούργημα. Τώρα βέβαια επιδιώκεται ο αφανισμός των δέντρων υπό την κάλυψη μιας «μελέτης». Είναι μια πρόοδος, αφού παλαιότερα μια ανάλογη πρόταση για την κατασκευή ποδηλατόδρομου έγινε χωρίς μελέτη. ΑΣ ΤΟ ΑΝΤΙΛΗΦΘΟΥΝ ΟΛΟΙ ΚΑΙ ΚΥΡΙΩΣ Η ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΟΤΙ ΔΕΝ ΝΟΕΙΤΑΙ ΚΥΑΝΗ ΑΚΤΗ ΧΩΡΙΣ ΤΟΥΣ ΕΥΚΑΛΥΠΤΟΥΣ ΤΗΣ. Είπε  ο μεγάλος μας ποιητής ΣΕΦΕΡΗΣ: «Όταν επισκέπτεσαι τον τόπο που γεννήθηκες, τότε νιώθεις πως έχεις ρίζες που αν στις κόψουν πονάς βιολογικά, όπως όταν σε ακρωτηριάσουν».

   Διάβασα στην εφημερίδα ΤΟΠΙΚΗ ΦΩΝΗ, στις 23/5/25, ότι ένας μεγάλος ευκάλυπτος έπεσε παρασύροντας και άλλους δυο κατά την πτώση του. Η πρώτη μου σκέψη ήταν ότι θα φυσούσε ένας πολύ ισχυρός άνεμος σε συνδυασμό με την απουσία φροντίδας (κλάδεμα) του δέντρου. Όμως, όπως αναφέρει το ρεπορτάζ της εφημερίδας, επικρατούσε στην Κυανή Ακτή άπνοια, ενώ ο αντιδήμαρχος κ. Φ. Ζέρβας δήλωσε ότι το δέντρο ήταν υγιές και παραμένει άγνωστος ο λόγος που προκάλεσε την πτώση του. Έθεσα τα δεδομένα αυτά σε δυο έμπειρους ομότιμους καθηγητές του τμήματος Δασολογίας του Α.Π.Θ., τους οποίους γνώριζα από τη συμμετοχή μου, κατόπιν πρόσκλησης, στα εκλεκτορικά σώματα καθηγητών του τμήματος. Το πρώτο τους ερώτημα ήταν αν ο κορμός του δέντρου είχε μια μεγάλη κλίση ως προς το έδαφος. Τους απάντησα ότι δεν το γνωρίζω αλλά δεν έχει αναφερθεί κάτι τέτοιο. Επειδή κατά την πτώση ενός μεγάλου δέντρου αποκαλύπτεται και μεγάλο μέρος του ριζικού του  συστήματος, με ρώτησαν αν οι ρίζες του ήταν υγιείς. Μου εξήγησαν ότι ο ευκάλυπτος είναι βαθύρριζο φυτό με εκτεταμένο ριζικό σύστημα  και συνήθως ένα επιφανειακό πλέγμα λεπτότερων ριζών στα υγρά κλίματα. Τους απάντησα ότι ένας τέτοιος έλεγχος δεν έγινε, γιατί τα δέντρα, οι κλάδοι τους και οι εμφανιζόμενες ρίζες απομακρύνθηκαν γρήγορα, σύμφωνα με την εφημερίδα, από συνεργείο της Πυροσβεστικής και του Δήμου. Κατόπιν αυτών μου είπαν ότι δεν μπορούν να δικαιολογήσουν την πτώση του δέντρου με βάση τα υπάρχοντα δεδομένα. Δεν απέκλεισαν τελικά και μια δόλια ενέργεια. Μια τέτοια ενέργεια μου είπαν ότι βασίζεται σε εικασίες, γι’ αυτό δεν πρόκειται να επεκταθώ. περισσότερο.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ «ΟΛΥΜΠΟΣ»

    Μα χρειαζόταν μελέτη κ. Δήμαρχε για το αυτονόητο; Η μελέτη χαρακτηρίζεται από την προσπάθεια τού μελετητή να απαξιώσει τους ευκαλύπτους, ένα φυτικό οργανισμό με τόσα χαρίσματα και προσφορά. Θεωρεί ίσως ότι απευθύνεται σε αδαείς και αφελείς. Μια μεγάλη σας προσφορά στην πόλη και στους κατοίκους της κ. Δήμαρχε θα ήταν: α) Να φροντίζει τακτικά ο δήμος τους ευκαλύπτους της Κυανής Ακτής υπό την επίβλεψη και τις οδηγίες της Δασικής Υπηρεσίας και όχι να εγκαταλειφθούν στην τύχη τους και β) Να καλύψετε τα υπάρχοντα κενά με νέους ευκαλύπτους και να επεκτείνετε την παρουσία τους στην περιοχή.

 Στη μελέτη υπογραμμίζεται το γεγονός ότι ο ευκάλυπτος είναι ξενικό είδος. Μα και το ευλογημένο δέντρο της ελιάς προέρχεται από την περιοχή Συρίας – Παλαιστίνης – Κύπρου και η αναφερόμενη βελανιδιά από την ανατολική και βόρεια Αφρική. Μόνο το πεύκο αναφέρεται από τους πανάρχαιους χρόνους στην Ελλάδα, αλλά δεν συνιστάται για την περιοχή.

   Τονίζεται ότι η αποκόλληση μικρών τεμαχίων του φλοιού του ευκαλύπτου έχει αντιαισθητική επίδραση στον επισκέπτη. Θα το χαρακτήριζα ως πρωτοφανές και συνάμα γελοίο επιχείρημα.

   Τονίζεται ότι οι κλάδοι του ευκαλύπτου είναι εύθραυστοι και εγκυμονούν κινδύνους για τραυματισμούς των επισκεπτών. Μα αυτό συμβαίνει για όλα τα είδη δέντρων, για άλλο περισσότερο και για άλλο λιγότερο, που έχουν εγκαταλειφθεί χωρίς τη πρέπουσα φροντίδα.

   Τονίζεται με έμφαση ότι είναι εύφλεκτο είδος και υπάρχει άμεσος κίνδυνος πυρκαγιάς. Και όμως 90 χρόνια τώρα δεν ακούσαμε για πυρκαγιά στην Κυανή Ακτή, ίσως γιατί δεν βρέθηκε κάποιος εμπρηστής για να τους δικαιώσει. Ανέτρεξα στην ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία. Αντίθετα, αναφέρεται ότι σε περίπτωση πυρκαγιάς ο ευκάλυπτος βγάζει πολύ γρήγορα νέα φύλλα και χρησιμοποιείται και για τη δημιουργία αντιπυρικής ζώνης.

   Μας ενημερώνει ότι τα φύλλα τού ευκαλύπτου είναι «δηλητηριώδη» για τα ζώα. Μα δεν γνωρίζει ότι πολλά είδη γνωστών φυτών είναι τοξικά για τα ζώα; Θα αναφέρω την αζαλέα, τον νάρκισσο, την αμαρυλλίδα, τις κληματίδες, το κυκλάμινο, την κλαίουσα, την αλόη, τον κισσό, το γεράνι, τους κρίνους, τον πόθο, την πικροδάφνη κ.ά. Η τοξικότητα αναφέρεται στο γεγονός ότι η κατάποση φύλλων των φυτών αυτών μπορεί να προκαλέσει εμετό και διάρροια. Ο μελετητής θα έπρεπε να γνωρίζει ότι τα ζώα, κατοικίδια και μη, αποφεύγουν μόνα τους τα τοξικά φυτά, πιθανόν λόγω της κακής εμπειρίας τους που μεταφέρεται από γενεά σε γενεά. Έχετε ακούσει τόσα χρόνια τώρα να αντιμετωπίζουν προβλήματα οι σκύλοι και οι γάτες της περιοχής; Δεν γνωρίζει ότι υπάρχουν σκίουροι που ομορφαίνουν με την παρουσία τους την Κυανή Ακτή; Δεν έχει σκεφθεί πώς είναι δυνατόν να επιβιώνουν εκατοντάδες είδη ζώων στα τεράστια δάση ευκαλύπτων στην Αυστραλία;

 Ο μελετητής αναφέρει ενδεικτικά μερικά είδη δένδρων που θεωρεί ότι μπορούν να αντικαταστήσουν τους ευκαλύπτους, όπως βελανιδιά, κουτσουπιά, σφένδαμνο, μουριά κ.ά. Εκτός της βελανιδιάς τα υπόλοιπα μάλλον είναι κατάλληλα για φύτευση κατά μήκος των πεζοδρομίων μιας πόλεως. Η βελανιδιά μειονεκτεί σε σύγκριση με τον ευκάλυπτο ότι δεν έχει την ταχύτητα αύξησης του δεύτερου και είναι δέντρο φυλλοβόλο, όπως και τα υπόλοιπα αναφερθέντα είδη. Αντίθετα, ο ευκάλυπτος είναι δένδρο αειθαλές. Επειδή λοιπόν το μικρό δάσος των ευκαλύπτων βρίσκεται εντός του αστικού ιστού και στην Πρέβεζα ο χειμώνας είναι ήπιος με πολλές ηλιόλουστες ημέρες, ο ευκάλυπτος υποδέχεται τους πολίτες στους περιπάτους τους και τις χειμωνιάτικες ημέρες  με όλα του τα στολίδια, αυξάνοντας ασυγκρίτως τη «λειτουργικότητα του χώρου».

  Τέλος, ο μελετητής προτείνει, σε αντικατάσταση των ευκαλύπτων, φυτά με «σαρκώδη και υδαρή φύλλα με παχύ μονωτικό φλοιό». Θα του συνιστούσα, για την ικανοποίηση της περιβαλλοντικής του ευαισθησίας, τους κάκτους.

Το άρθρο αυτό το κοινοποίησα προ ημερών στον «Εξωραïστικό Σύλλογο Αγίου Γεωργίου Πρεβέζης», με τίτλο «Οι Ευκάλυπτοι της Κυανής Ακτής». Όμως, στο διάστημα που μεσολάβησε, είχαμε και άλλα γεγονότα, στον ταλαίπωρο δήμο μας, με θύματα  τα δέντρα. Ως άλλοι Δον Κιχώτες του Θερβάντες, που έβλεπε τους ανεμόμυλους σαν γιγάντεια τέρατα, έτσι και οι λεγόμενοι άρχοντες του δήμου μας  βλέπουν τα δέντρα στα δάση εντός του αστικού ιστού (ευκάλυπτοι Κυανής Ακτής) αλλά και του περιαστικού ιστού (Παργινόσκαλα) ως εχθρούς που πρέπει να εξολοθρεύσουν. Διάβασα για αυστηρό κλάδεμα ευκαλύπτων της Κυανής Ακτής, απαγορευτική ενέργεια  για οποιοδήποτε δέντρο κατά τη διάρκεια του θέρους. Για το δάσος της Παργινόσκαλας ο κ. Δήμαρχος αντέδρασε κατόπιν εορτής, όταν το κακό είχε γίνει και αφού αντέδρασαν οι κάτοικοι του Παντοκράτορα. Είπαν ότι τα δέντρα ήταν ξερά. Αν υπήρχαν μερικά ξερά θα έπρεπε να απομακρυνθούν. Όμως όλοι διαβεβαιώνουν ότι ο κορμός όλων των δέντρων που καρατομήθηκαν ήταν υγιής, ενώ η κυρίαρχη δικαιολογία ήταν ότι τα δέντρα κόπηκαν για αντιπυρική προστασία! Μα δεν ντρέπονται; Ούτε τρόφιμοι τρελοκομείου θα έλεγαν τέτοια ηλιθιότητα. Ας εξαφανίσουμε λοιπόν κάθε δάσος και δεντράκι στον δήμο μας, για να μην κινδυνεύουμε από τις πυρκαγιές! Βλέπεις από φωτογραφίες το μακελλειό που έγινε στο δάσος της Παργινόσκαλας και αισθάνεσαι δέος αλλά και απέραντη θλίψη. Για όλη αυτή την τραγική κατάσταση στον δήμο μας οι κύριοι υπεύθυνοι είναι οι πολίτες της πόλεως που με την ψήφο τους αναδεικνύουν άτομα που στερούνται παντελώς περιβαλλοντικής ευαισθησίας αλλά και ενδιαφέροντος και αγάπης για την πόλη  μας.

Μιχάλης Λουκάς

Ομ. Καθηγητής

π. Πρύτανις του Γ.Π.Α.